Weldenkendheid

Ik ben vaak geschokt door de domheid van mijn medemensen en vooral om de gevolgen die daaruit voortkomen. Wat moet ik nou toch denken wanneer ik op TV weer Islamitische strijders zie die elkaar bestrijden in naam van dezelfde God? Met de kreet "Allah is met mij" hakken ze op elkaar in. Hoe bizar kan je het bedenken - hoe misleid kan je zijn?

Veel in het leven is ongewis en daardoor soms een bron voor ongemak en ellende. Welke middelen kunnen we aanwenden en wat kunnen we doen om deze dan onwenselijke ongewisheid te verminderen? Wat moeten we doen om hier beheersing over te krijgen? Want pas dan kunnen we dit onheil dat daarmee verbonden is pareren. Laat mij daartoe een opzetje geven:

Allereerst is een precieze beschrijving van het proces dat daarvoor verantwoordelijk is, noodzakelijk en pas daarna kunnen we de verbanden tussen de beschreven onderdelen van dit proces gaan bedenken. De insteek en de kracht om dit te kunnen "bedenken" is de logica.

Voor het maken van een goede beschrijving moeten we ons "los" maken van dit - te beschrijven - proces. We dienen daarbij niets uit te sluiten en we dienen het betreffende object van alle kanten en onder alle mogelijke omstandigheden precies te bekijken. Ik noem dit de multidimensionele beschouwing. De nuance (dat wat tussen zwart en wit zit) is een allereerste dimensie. Maar zeker zijn daar ook de vormdimensies op macro- en microniveau en de tijdsdimensie.

"Ach", zult U misschien zeggen. "Wat je hier nu allemaal zegt, daarmee zeg je helemaal niets nieuws". En daar heeft U volkomen gelijk in: het is eenvoudige basiskennis die amper iemand zal tegenspreken. Maar hoe komt het dan toch dat ik me - met U dit te vertellen - me een roepende in de woestijn voel? Waarom zie ik amper mensen die getrouw de hierboven beschreven methodiek hun gedrag laten bepalen? Waarom krijg ik meestal zo'n smerige smaak in mijn mond wanneer ik politici hun eenzijdige opportunisme hoor hanteren. Ik zie het onzindelijke benauwde denken overal om me heen woekeren. Eéndimensionaal zwart-wit denken lijkt voor velen een reddingsboei te zijn om je kop boven water te kunnen houden in een zee van valse- en rare informatie.

Laat me een simpel voorbeeld geven: In het pogen om ons leven zin te geven hanteren we graag de leidraad (de dimensie) van Goed en Kwaad en Waar en Onwaar. Het is daarbij heel verstandig om in deze Zwart-Wit verhouding nuances te onderscheiden. Juist in de nuance zit de wijsheid. "Geloven" is in deze dimensie het uitsluiten van deze nuance. Immers waarom zou je de optie - de nuance - van het "Niet Weten" buitensluiten? Immers geloven is iets aannemen zonder het zeker te weten; anders had je het geen Geloven genoemd maar Weten. Dus: Geloven is dom!

En laat me nu nog even terug keren naar die elkaar op leven en dood bestrijdende Islamieten met allen God aan hun kant. Het is toch niet moeilijk te begrijpen dat daar een grote ongerijmde onlogica in zit. Immers beide partijen denken dat God aan hun kant staat. En ervan uitgaande (en dat doen zij zeker!) dat het niet Gods wens is dat ze daarin zullen verliezen, dan is één van de kanten dus fout bezig. De verliezende partij heeft blijkbaar God niet aan zijn zijde gehad. God straft ze af en hun bede: dat God aan hun kant zou staan, was vals! "Oeps", wanneer we de geloofwaardigheid - het waarheidsgehalte - van dat godsbeeld daarmee statistisch benaderen, dan scoort dit bedroevend laag. Het is onvoorstelbaar hoeveel ellende en hoeveel tientallen miljoenen mensenlevens in "Godsnaam" geoffert zijn. Dus: Geloven is een ramp voor de mensheid. Met geloof en hoop hou je geen vliegtuigen in de lucht; dat kan je slechts met weten bereiken. En het is dan ook heel onverstandig om je eigen leven daarop in te richten.