Gezien mijn lange staat van dienst als werkloze (al weer 8 jaar) heb ik goed kunnen nadenken over de oorzaak, de gevolgen en de aard van de huidige werkloosheid. Het vreemde doet zich voor dat er amper over de oorzaken en de aard van werkloosheid gesproken wordt. Het lijkt wel alsof daar een taboe over bestaat. "Structurele werkloosheid" wordt tegen beter weten in niet erkend en oorzaken als "mechanisering", "automatisering" en "efficiency" schijnen onaantastbaar heilig te zijn. Zolang daar niet over gesproken wordt, lijkt me een discussie over dit onderwerp onzinnig en onzindelijk.

De oorzaken van werkloosheid.

Laten we wel wezen, de hoofd oorzaak van de grote werkloosheid is het feit dat menselijke arbeid vervangen wordt door machines. Een trend die voortkomt uit onze wens naar perfectie en kwaliteitseisen. Wij eisen hoog gekwalificeerde produkten die niet meer door mensenhanden - en in de toekomst ook niet door menselijke besturing - gemaakt kunnen worden. Machines verdringen mensen omdat zij beter zijn.

Kijken we dan ook nog eens naar de toekomst, waarin de automatisering tot wasdom zal komen (zij is pas net geboren en de werkelijke potentie hiervan moet nog komen wanneer computers intelligent worden), dan staat ons een revolutie in het arbeidsproces te wachten.

De structurele werkloosheid.

Ik vind het vreemd dat veel mensen het bestaan van structurele werkloosheid niet willen erkennen. Statistisch ligt het toch keihard vast dat er veel mensen zijn die geen baan kunnen vinden.

Als je dit beseft, dan moet je heel anders tegen werkloosheid aankijken. Zo is dan iemand die niet wil werken heel sociaal bezig; immers dankzij hem kan iemand die graag wil werken juist aan de slag. Sollicitatie-plicht is dan de onzin ten top.

De aard van de werkloosheid.

Waarom hoor ik zo weinig dat het bedrijfsleven gewoon heel hoge eisen stelt aan haar arbeiders. Eisen die voor velen onhaalbaar zijn. Alle WAO'ers vallen in deze categorie! Wanneer we de WAO'ers tot de werklozen rekenen (en dat zijn ze ook!), dan valt het merendeel van de werklozen in deze kneuzen-categorie.

Voor dit leger van kneuzen kan deeltijdarbeid of banenpool'n amper een oplossing zijn. Mensen die denken dat het streven naar algehele werkvoorziening zinnig is, willen het bovengenoemde argument niet zien en als zodanig staan zij een goede aanpak voor de werkgelegenheids-problematiek hopeloos in de weg. Door hun kortzichtigheid ontstaat er een kwalijke stigmatisering van het niet-werkende deel van de bevolking.

Hoe verder?

Er moet heel anders tegen arbeid en beloning aangekeken worden. En wat dat betreft leven we momenteel in een weinig verlichte tijd. In een laatste wanhopige poging proberen velen nog vast te houden aan het arbeidsethos, met alle kwalijke gevolgen van dien.

Steven Sterk

--Oorzaak